تغییر اقلیم ما را به کدام سو می برد؟

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 
تغییر اقلیم ما را به کدام سو می برد؟

ظاهراً گرمای بی سابقه زمستان سال جاری مخصوص ایران و شهر و دیار ما نبوده و قطب شمال نیز زمستان بسیار گرمی را تجربه کرده است،البته در نقطه مقابل اروپا و بخش هائی از آمریکای شمالی(ایالات متحده آمریکا و کانادا) به جای قطب شمال سرد شدند و به قول معروف جور قطب شمال را کشیدند.

در چند هفته گذشته‌ اروپا یکی از سرد‌ترین زمستان‌های تاریخ خود را پشت سر گذاشت بنحویکه پایگاه‌های سنجش دمای هوا، هوای اروپا را سردتر از قطب شمال گزارش کرده‌اند.

جبهه هوای سرد بخش‌های وسیعی از اروپا را درگیر خود کرد و دمای هوای این قاره‌ را به حد زیادی پایین آورد. در رم برای اولین در ۶ سال گذشته برف بارید و در بریتانیا وضعیت به مرحله‌ی هشدار رسید.  روز پنجشنبه ساکنین مناطق جنوبی نروژ دمای هوای منفی ۴۲ درجه‌ی سلسیوس تجربه کردند. اگر ساکنین قاره‌ی اروپا دمای هوای مشابه قطب شمال احساس کردند، قطب شمال دمایی به مراتب گرم‌تر را پشت سر گذاشت.

داده‌های ماهواره‌ای به همراه‌ داده‌های به‌دست‌آمده از پایگاه‌های زمینی نشان می‌دهند که در هفته‌ های گذشته دمای هوای قطب شمال نزدیک به ۲ درجه‌ی سلسیوس بالای صفر بوده است؛ بنابراین قطب شمال ۱۰ درجه‌ی سلسیوس از شرایط نرمال خود و حدود ۲۵ درجه‌ی سلسیوس از بخش‌هایی از نروژ هوای گرم‌تری تجربه کرده است. هوای گرم در قطب شمال و سرد در اروپا، سؤال‌های زیادی در ذهن متبادر می‌سازد. آیا این دو پدیده به هم مرتبط هستند؟ نقش تغییرات اقلیمی در این میان چیست؟

آیا الگوی آب‌و‌هوایی قطب شمال و اروپا به هم مرتبط است؟

برای جواب به این سؤال باید با پدیده‌ی گردباد قطبی آشنا شویم. گردباد قطبی، سیستمی کم‌فشار از هوای سرد است که بر فراز نواحی قطبی کره‌ی زمین در نزدیکی لبه‌های عمودی سطح زمین قرار می‌گیرد. در شرایط عادی، گرباد قطبی باعث قرارگیری هوای سرد در نواحی قطبی می‌شود و همچون سدی در برابر جریان هوای سرد قرار می‌گیرد تا مانع از حرکت آن به دیگر قسمت‌های گرم‌تر اطراف قطب شود. با این حال در بعضی مواقع این سد با مشکل مواجه می‌شود که نتیجه‌ی آن حرکت جریان هوای سرد به قسمت‌های گرم‌تر است. این اتفاق به‌ندرت اتفاق می‌افتد؛ اما گروهی از پژوهشگران اعتقاد دارند که تغییرات اقلیمی و گرم‌ شدن قطب شمال در تضعیف گردبادهای قطبی نقش دارند.

چرا گردبادهای قطبی تضعیف می‌شوند؟

در حال حاضر نمی‌توان پاسخ دقیقی به این پرسش داد که داشتن قطبی گرم‌تر چگونه بر رفتار گردبادهای قطبی اثر می‌گذارد. با این حال پژوهشگران‌ معتقدند ذوب شدن تدریجی یخچال‌های طبیعی به دلیل گرمایش زمین، الگو‌های آب‌و‌هوایی پرفشاری ایجاد می‌کند که می‌توانند بر گرباد‌های قطبی تأثیر بگذارند. این الگوها به‌خصوص در نواحی نزدیک به دریای بارنتز و دریای کارا قابل مشاهده هستند. این جبهه هوای پرفشار در مقابل جبهه‌ی کم‌فشار گردباد قطبی قرار می‌گیرد و موجب تضعیف عملکرد آن خواهد شد. اگرچه به‌طور دقیق نمی‌توان علل گردباد‌های قطبی را توضیح داد؛ اما نزدیک به ۹۷ درصد از اقلیم‌شناسان معتقدند که گرمایش زمین نقشی مهم در این زمینه ایفا می‌کند.

لازم به ذکر است که در ماه ژانویه‌ی سال ۲۰۱۸، مساحت اقیانوس منجمد شمالی به کم‌ترین مقدار خود در طول تاریخ (از زمان ثبت داده‌های زمین‌شناسی) رسیده است. در نتیجه تا قبل از پایان فصل زمستان، قسمت‌هایی از یخچال‌های طبیعی این اقیانوس شروع به ذوب شدن کرده‌اند.

 

با تضعیف گردبادهای قطبی چه اتفاقی خواهد افتاد؟

 

تضعیف گردبادهای قطبی باعث فرار جریان هوای سرد به سمت مناطق گرم‌تر می‌شود. در ماه دسامبر سال ۲۰۱۷ و ژانویه‌ی ۲۰۱۸، مناطقی از آمریکای شمالی سردتر‌ین زمستان سال‌های اخیر را تجربه کرده‌اند. به اعتقاد اقلیم‌شناسان، در آمریکای شمالی با ضعیف شدن گردباد قطبی، جریان هوای سرد به سمت مناطقی از کانادا و ایالات متحده حرکت کرده است؛ با این حال برای اظهار نظر‌های دقیق‌تر و تحلیل داده‌های به‌دست‌آمده از این پدیده، زمان‌ بیشتری لازم است.

در هفته‌های گذشته و در جریان سرمای اروپا، گردباد قطبی نه‌تنها تضعیف نشده بلکه به دو تکه‌ تقسیم شده است. قسمتی به سمت قسمت شمالی اوراسیا و سپس به سمت اروپا حرکت کرد. قسمت دوم به سمت شمال غربی کانادا و در نهایت غرب آمریکا حرکت کرد که باعث افت دما در این نواحی بعد از یک دوره‌ی افزایشی دما شد. در این میان کشورهایی چون اسپانیا با زمستانی سخت‌تر از شرایط عادی مواجه شدند.

چرا قطب شمال هوای گرم‌تری تجربه می‌کند؟

دکتر کوهن، اقلیم‌شناس برای توضیح این پدیده از مثال یخچال استفاده می‌کند:

 زمانی که درب یخچال بسته است، هوای سرد در یخچال محفوظ می‌ماند. با باز شدن درب، جریان هوای سرد به بیرون از یخچال حرکت می‌کند و داخل یخچال از هوای گرم پر می‌شود. در این مثال، یخچال نواحی قطبی و درب یخچال همچون گردباد قطبی است که از حرکت هوای سرد جلوگیری می‌کند.

همچنین به گزارش گاردین بهار در قطب شمال ۱۶ روز زودتر از سال‌های پیش آغاز شده است  و علت آن نیز تغییراقلیم اعلام شده است.

تغییرات اقلیمی باعث شده هرچه به سمت شمال کره زمین پیش می‌رویم تغییر فصل‌ها به طور چشمگیری زودتر رخ دهند و بر اساس مطالعه‌ای تازه، بهار در قطب شمال نسبت به دهه‌ی قبل ۱۶ روز زودتر آغاز شده است.

این مطالعه در مجله "ساینتیفیک ریپورتز" و در میان نگرانی‌های روزافزون بابت گرم شدن گرینلند، سیبری، آلاسکا و دیگر مناطق شمالی دوردست که اخیرا جهش دمای غیرمعمولِ طولانی و مکرر را در انقلاب زمستانی تجربه کرده‌اند،‌ منتشر شده است.

کارشناسان دانشگاه کالیفرنیا - دیویس، مطالعه خود را بر اساس سوابق دمایی و ۷۴۳ مطالعه فنولوژیک قبلی که زمان‌بندی مهاجرت پرندگان، شکفتن گل‌ها و آوازخوانی دوزیستان را تحت نظر قرار گرفته بود، انجام دادند.

طبق این مطالعه پایان زمستان نسبت به ۱۰سال اخیر در لس آنجلس یک روز و در قطب شمال دو هفته زودتر رخ می دهد. این پیشروی نسبت به مطالعات قبلی افزایش تقریبا سه برابری داشته است. این نشان‌ می‌دهد تغییرات اقلیمی در قطب شمال جایی که درجه حرارت دو برابر بیشتر از میانگین جهانی در حال افزایش است و میدان‌های یخچالی به سرعت در حال ذوب شدن هستند، چگونه در حال وقوع است.

روند گرمایش در هفته‌های اخیر در مناطق شمالی غیرمعمول بوده است. به گفته دانشمندان، درجه حرارت در مرکز قطب شمال زمستان امسال چهار درجه سانتی‌گراد بیش از میانگین بوده است و در ماه فوریه بسیاری از مناطق دمایی ۱۰ درجه بیشتر از مقیاس‌های تاریخی را تجربه کردند و با وجود نوسانات انتظار می‌رود که این روند ادامه داشته باشد.

همچنین در امواج سواحل این مناطق نیز تغییراتی دیده می شود. جز و مد در این امواج تشدید و پیشروی امواج به ساحل بیشتر شده است که عواقبی چون ذوب صفحات یخی، کاهش یخ‌های دریایی، ذوب لایه‌های منجمد روی زمین و زیر آب‌ها، برف کمتر و باران بیشتر در زمستان‌ها را در پیش دارد.

به گزارش گاردین، ماه فوریه شاهد چنین گرمایشی با تناوبی بی‌سابقه بوده است.

حال ما هم باید فکری به حال خودمان کنیم چرا که اثرات منفی تغییر اقلیم در منطقه خاورمیانه بسیار شدید پیش بینی می شود و احتمالاً در چند سال آینده شاهد خشکسالی های شدید و گرمای غیر معمول در کل منطقه خواهیم بود.