تعادل شکننده وضع موجود

تعادل شکننده وضع موجود

به قلم دکتر موسی غنی نژاد

تجارت فردا

فضای اجتماعی،سیاسی ایران در حال حاضر بسیار نگران‌کننده است. مردم با مشاهده فسادهای گسترده‌ای که ریشه در قدرت سیاسی و پشتیبانی برخی مدعیان رادیکال دارد و از هر دو جناح سیاسی در آن حضور دارند، اعتماد خود را به طور کلی به وضعیت فعلی سیاستمداران از دست داده‌اند. مساله فقط شیوه مدیریت نیست، بلکه مهم‌تر از آن فقدان نظریه برای اداره سیاسی و اقتصادی کشور است. کشور ما با روزمرگی آمیخته با پوپولیسم اداره می‌شود و این باعث شده فرصت‌طلبان و متوهمان جاه‌طلب از شرایط موجود سوءاستفاده کنند. هیچ نقشه راه منسجمی برای کل کشور وجود ندارد و هر بخشی از قدرت حوزه زیر مسوولیت خود را به نوعی تیول تبدیل کرده و بدون در نظر گرفتن منافع ملی آن را در جهت منافع خود و نزدیکانشان به تیول می‌دهند.

تمام فسادهای مالی و اقتصادی با ابعاد نجومی که در سال‌های اخیر با آن روبه‌رو بوده‌ایم، ریشه در همین ساختار دارد.منظور از تیول‌داری آن است که عده‌ای بتوانند خارج از چارچوب حاکمیت قانون و بدون پاسخگویی نسبت به تبعات عملکرد خود، هر کاری دوست دارند انجام دهند. همانند شرایطی که در دوره‌های گذشته تاریخ ما وجود داشت و پادشاه یک سرزمین را به تیول یک نفر می‌داد و دیگر هیچ قانونی بر او حاکم نبود. به عبارت دیگر، قانون معادل بود با اراده شخص تیول‌دار.

ماجرای موسسات اعتباری غیرمجاز را مثال می‌زنم. مطابق قانون، هرگونه فعالیت پولی و اعتباری در ایران باید با مجوز بانک مرکزی انجام شود. ولی این موسسات اعتباری مجوزهای خود را از وزارت تعاون یا نیروی انتظامی دریافت می‌کردند و همه هم می‌دانستند که این کار خلاف قانون است، اما هیچ‌کس مانع کار آنها نمی‌شد و آنها نیز پاسخگوی نحوه فعالیتشان نبودند. از سوی دیگر، بانک مرکزی توانایی یا اراده برخورد با این موسسات را نداشت.زمانی هم که تبعات اجتماعی فعالیت فسادآلود این موسسات عیان و زیان‌های عظیمی متوجه سپرده‌گذاران شد، تیول‌داران ذی‌نفوذ غیبشان زد و به پشت صحنه رفتند. بعد هم فشار آوردند تا بانک مرکزی هزینه اشتباهات و فساد آنها را بپردازد و دولت آقای روحانی بیش از 35 هزار میلیارد تومان از جیب بیت‌المال برای این کار هزینه کرد. امروز که برخی از این موسسات اعتباری به بانک تبدیل شده و بدهی‌های کلان بار آورده‌اند، حاضر به پاسخگویی نیستند و گویی کسی دنبال پاسخگو کردن آنها نیست. چه کسی بُرد و خورد؟

مثال دیگر پیشنهاد رشوه‌ای بود که به وزیر سابق تعاون، کار و رفاه اجتماعی داده شده بود تا مدیریت شستا را در اختیار بگیرند. آقای ربیعی در مجلس نقل کرد که برای پست مدیریت شرکت سرمایه‌گذاری تامین اجتماعی (شستا) پیشنهاد رشوه‌ای 50 میلیاردتومانی دریافت کرده است. معنای این پیشنهاد چه بود؟ مشخص است که فرد رشوه‌دهنده به دنبال مدیریت شستا بوده تا ارقامی بسیار بیش از این را از محل تسلط بر منابع شرکت به دست آورد. این رفتار، عیناً مشابه تیول‌داری سنتی است که در دوران قاجار یا قبل از آن رواج داشت: هدیه‌ای مالی به سلطانِ حاکم می‌دادند و یک سرزمین را از او به تیول می‌گرفتند.نکته تاسف‌بار این است که نه شخص وزیر سابق و نه هیچ‌کس دیگری نسبت به معرفی فردی که پیشنهاد رشوه را مطرح کرده بود، اقدام نکرد.

مقایسه وضع فعلی با دهه ۱۳۶۰ قیاس مع‌الفارق است. در دهه 60 مردم ایران با یک دشمن مشخص که به خاک این کشور تجاوز کرده بود می‌جنگیدند اما امروزه با بی‌تدبیری‌هایی که نه‌تنها از سوی دولت به معنی قوه مجریه بلکه از سوی مجموعه دستگاه‌های صاحب قدرت صورت گرفته، ما با طیف گسترده‌ای از دشمنان بالفعل و بالقوه روبه‌رو هستیم که ما را از لحاظ اقتصادی در محاصره گرفته‌اند.وقتی صاحبان قدرت به دلیل رقابت‌های جناحی و قدرت‌طلبی از هیچ اقدامی برای به خطر انداختن منافع ملی دریغ نمی‌کنند، چگونه می‌توانند متوقع باشند که «مردم مشکلات آنها را درک کنند»؟

تیول‌داری عین فساد سیاسی و اقتصادی به طور همزمان و توامان است.یکی از نخستین اقدامات مجلس اول مشروطه برانداختن نظام تیول‌داری به شیوه سنتی آن بود. ما پس از گذشت بیش از 110 سال از آن زمان دوباره به خانه اول بازگشته‌ایم.

مرکز خدمات حقوقی آبسرد
IMAGE نیمه دوم هفته دوم خرداد،افزایش دما به همراه بارش های رگباری
شنبه, 04 خرداد 1398
بطور طبیعی در فلات مرکزی ایران خرداد ماه زمان آغاز... ادامه مطلب ...
IMAGE انسداد و مسلوب المنفعه شدن 8 حلقه چاه آب غیر مجاز
شنبه, 04 خرداد 1398
ظاهراً این روزها شهرستان دماوند علاوه بر مشکل زمین... ادامه مطلب ...
IMAGE شب های قدر بر مومنان خدا جو گرامی باد
جمعه, 03 خرداد 1398
شب قدر است و من قدری ندارم چه سازم توشه قبری ندارم شب... ادامه مطلب ...
IMAGE شروع موج جدید بارش های رگباری از هفته آخر اردیبهشت/خرداد با باران می آید
یکشنبه, 22 ارديبهشت 1398
مطابق آخرین خروجی مدل های میان مدت هواشناسی با نفوذ... ادامه مطلب ...
IMAGE آنها که بر طبل جنگ می کوبند...!
شنبه, 21 ارديبهشت 1398
این روزها تنش لفظی بین ایران و ایالات متحده آمریکا به... ادامه مطلب ...
IMAGE پایان هر جنگی مذاکره است!
پنج شنبه, 19 ارديبهشت 1398
نگاه تحليلگران: "پایان هر جنگی مذاکره است!" علی آهنگر،... ادامه مطلب ...
IMAGE تشریح وضعیت آب روستائی در شهرستان دماوند
پنج شنبه, 19 ارديبهشت 1398
مدیر آب و فاضلاب روستایی شهرستان دماوند با بیان اینکه... ادامه مطلب ...
IMAGE ورود موج جدید بارشی در روزهای پایانی هفته
چهارشنبه, 18 ارديبهشت 1398
از امروز (چهارشنبه 18 اردیبهشت) بتدریج با ورود یک موج... ادامه مطلب ...
IMAGE از ساسی مانکن تا آبراهام لینکلن
سه شنبه, 17 ارديبهشت 1398
صبح روز سه شنبه (17 اردیبهشت 98)در حالیکه همه نگاه ها... ادامه مطلب ...
IMAGE روسیه برنده نهائی جنگ ایران و آمریکا
سه شنبه, 17 ارديبهشت 1398
ظاهراً روس ها از اینکه بین ایران و آمریکا جنگی اتفاق... ادامه مطلب ...
IMAGE خروج ایران از برجام،همان چیزی که ترامپ می خواهد
سه شنبه, 17 ارديبهشت 1398
در خبرهای امروز آمده بود که ، احتمالا حسن روحانی،... ادامه مطلب ...
IMAGE حلول ماه مبارک رمضان مبارک باد
یکشنبه, 15 ارديبهشت 1398
حلول ماه مبارک رمضان بر تمام مسلمانان جهان و بویژه... ادامه مطلب ...